• Đặc Đen Đắng

Fine Robusta - Triển vọng mới cho ngành cà phê Việt Nam

Ở làn sóng thứ ba, chất lượng cà phê được xem là tâm điểm: mọi công đoạn của chuỗi giá trị đều được chuẩn hóa nhằm duy trì và khai thác tối ưu hương vị cho trải nghiệm thưởng thức. Thế nhưng trong suốt một thời gian dài, hạt Arabica (cà phê chè) với tố chất ưu việt về hương vị, mới là đối tượng chính được ưu ái.


Cho đến thời gian gần đây, đối diện trước tình trạng biến động khí hậu ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất canh tác Arabica, giới chuyên gia bắt đầu chuyển hướng sang các đối tượng tiềm năng khác. Giống cà phê Robusta (cà phê vối) vốn từ lâu đã bị bỏ quên, nay lại được xuất hiện ở một phiên bản cao cấp hơn: Fine Robusta.



Ở bài viết này, chúng tôi muốn khai thác tiềm năng của xu hướng Fine Robusta, nguyên nhân tiền đề cho sự phát triển này tại Việt Nam và kỳ vọng đối với thị trường trong tương lai.

Fine Robusta - định nghĩa

Tiềm năng và lợi thế phát triển của Fine Robusta ở Việt Nam

Vị thế của Fine Robusta đối với thị trường hiện tại


Fine Robusta - định nghĩa


Tương tự như Specialty Coffee, Fine Robusta được đánh giá dựa trên loạt các tiêu chí về chất lượng theo một hệ thống và bộ chấm điểm riêng. Bộ Chuẩn Mực Quản Lý Chất Lượng Fine Robusta (Q Fine Robusta Standards and Protocols) được soạn bởi CQI và Viện nghiên cứu Uganda công bố năm 2011 đã đưa ra một định nghĩa cụ thể và rõ ràng về khái niệm này. Về cơ bản, Fine Robusta có một số điều kiện tiêu chuẩn về chất lượng hạt:

  • Cà phê nhân không có lỗi loại 1 và dưới 5 điểm hạt lỗi loại 2

  • Điểm cupping ( thử nếm ) từ 80 điểm trở lên trên thang điểm 100 của CQI

Mọi tiêu chuẩn để đánh giá vẫn là nhắm tới mục tiêu nâng cao giá trị cà phê, nâng cao đời sống của người làm cà phê và nâng cao tầm thưởng thức của người uống cà phê.


Tiềm năng và lợi thế phát triển của Fine Robusta ở Việt Nam


1. Hương vị


Theo báo cáo về tiềm năng của Robusta của CQI, định kiến kém chất lượng gắn liền với Robusta bắt nguồn từ sự thiếu sót trong quá trình sản xuất. Sau nhiều nghiên cứu và thử nghiệm, thành phẩm Robusta từ quy trình được kiểm soát cho thấy kết quả bất ngờ.


Trong bài viết “Challenging and enriching to study”: Exploring robusta coffee’s genetic diversity” của trang Perfect Daily Grind, tiềm năng hương vị của Fine Robusta được miêu tả: “ nốt vị của nhóm caramel, trái cây, gia vị và một số acid như malic, phosphoric và lactic - hương thơm nồng, hậu vị dài, với cảm giác miệng tròn, dày và mượt.”


Tại Việt Nam, khẩu vị truyền thống trong cách uống của phần đông người Việt vẫn chuộng ít chua, đậm và dày - những ưu điểm mang lại cho Robusta lợi thế thu hút thị phần tiêu dùng nội địa vượt trội so với Arabica.


Trong bối cảnh xã hội công nghiệp, chủ nghĩa tiêu dùng lên ngôi đồng nghĩa với nhu cầu và yêu cầu của thị trường ngày càng tăng. Fine Robusta có vẻ là một giải pháp tối ưu vừa thỏa mãn cán cân giữa người tiêu dùng - với hương vị quen thuộc với người bản xứ, và các đơn vị sản xuất - cùng lợi thế sản xuất sẵn có của quốc gia.


2. Điều kiện phát triển


Fine Robusta được giới chuyên gia thế giới quan tâm hơn một thập niên, bắt đầu xuất hiện ở Việt Nam từ khoảng năm 2015 khi các hoạt động về cà phê chất lượng mới chớm nở. Việt Nam có nhiều điều kiện thuận lợi để thúc đẩy xu hướng này, cụ thể:

  • Sản xuất cà phê là một trong những ngành kinh tế trọng yếu của Việt Nam, trong đó Robusta chiếm tỷ trọng 97% tổng sản lượng

  • Thổ nhưỡng, khí hậu, điều kiện tự nhiên ưu ái hơn với trồng trọt Robusta trong khi canh tác Arabica đang gặp nhiều thử thách do điều kiện sinh trưởng khắt khe đang bị đe dọa bởi tình trạng biến đổi khí hậu

  • Nhu cầu tiêu dùng trong nước và quốc tế gia tăng sau công cuộc cải tiến chất lượng qua kiểm soát quy trình canh tác và sơ chế Robusta

“Là quốc gia sản xuất Robusta hàng đầu thế giới, chúng ta đang có rất nhiều lợi thế từ kinh nghiệm và hỗ trợ đầu tư của chính quyền. Nhiều phòng nghiên cứu về các giống Robusta vẫn đang tiếp tục khai thác những giống có khả năng cải thiện chất lượng, số lượng và khả năng thích nghi với các điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng của từng vùng. Trong tương lai chúng ta có hy vọng phát hiện thêm nhiều giống tốt và đáp ứng đủ các điều kiện thay đổi.” - anh Hoàng Ân, thợ rang của Coffee.Ngon chia sẻ.

Vị thế của Fine Robusta đối với thị trường hiện tại


Anh Tú, chủ thương hiệu Refined coffee Hà Nội, cũng nói thêm về xu hướng Fine Robusta : “Làn sóng này đang diễn ra ngầm ở phần đầu của chuỗi giá trị - các đơn vị sản xuất cà phê. Như các làn sóng lớn khác, để lan tỏa câu chuyện Fine Robusta từ trang trại đến khách hàng là một chặng đường dài, cần nhiều thời gian và công sức.” Hành trình tuy có dài, nhưng chắc chắn là tất yếu và hứa hẹn nhiều thành quả đáng mong đợi.


Phong trào Specialty coffee đã cập bến thị trường nội địa được một thời gian dài, nhưng cho đến nay vẫn gặp nhiều rào cản trong khâu thuyết phục người tiêu dùng tại một quốc gia có bề dày văn hóa cà phê truyền thống như Việt Nam.


Vì vậy Fine Robusta có thể xem là một giải pháp triển vọng đáng để đầu tư với tiềm năng thu hút một thị phần khác đông đảo hơn thay vì cạnh tranh với Arabica do tính chất khác biệt của hai dòng sản phẩm này, mỗi giống có thể đáp ứng với khẩu vị tiêu dùng khác nhau.


Ngoài ra, sự tiếp cận với cà phê chất lượng được phổ quát, khách hàng sẽ dễ dàng tiếp nhận các trải nghiệm cà phê khác hơn. Phát triển Robusta chất lượng có thể cộng hưởng với sự phát triển của Arabica và ngược lại.


Đối với một quốc gia có nền kinh tế dựa trên nông nghiệp như Việt Nam, cụ thể là cà phê, phát triển Fine Robusta có thể đóng góp cải thiện cho kinh tế, xã hội và văn hóa.

  • Về kinh tế, sản phẩm chất lượng cao ngoài gia tăng giá bán còn thu hút được lực mua trong và ngoài nước

  • Về xã hội, nguồn thu gia tăng của chuỗi giá trị cải thiện đời sống của tất cả những người tham gia vào ngành cà phê, cải thiện đời sống tinh thần của người thưởng thức

  • Về văn hóa, Fine Robusta nâng cao tầm thưởng thức khi là một phiên bản thượng hạng của hạt cà phê đã gắn bó lâu dài với người Việt


Sự xuất hiện của Fine Robusta tại nhiều cửa hàng cà phê bán lẻ, doanh nghiệp là một tín hiệu tích cực cho thấy ngày càng có nhiều kênh tiêu dùng. Bạn có thể dễ dàng trải nghiệm loại cà phê này tại một số cửa hàng như Nam Long, 96B Coffee & Roastery, Soul Coffee Roastery, Lacàph, Mori Coffee.


Một số hoạt động tôn vinh cà phê chất lượng gần đây, tiêu biểu có Amazing Cup, cũng là một động thái hiệu quả để lan tỏa dòng sản phẩm chất lượng này đến với người tiêu dùng.


Dù là Specialty Coffee hay Fine Robusta, mục đích tối thượng của phong trào nâng cao chất lượng là để cải thiện thu nhập, đời sống của những người gắn liền sự nghiệp với cây cà phê. Giá trị của thưởng thức cà phê không chỉ nằm ở giống, ở thổ nhưỡng, đặc trưng khí hậu mà còn là giá trị của những người đang hi sinh tận tụy với cà phê, với toàn bộ tâm tư để tạo nên một thế giới tốt hơn, không chỉ là cho chúng ta - những người ở cuối chuỗi cung cầu, mà còn là cho chính bản thân họ.


“Bởi vì nếu lợi ích cuối cùng không đến được với người nông dân thì ý nghĩa của việc phát triển Fine Robusta hay cà phê chất lượng cao là gì?” - Hoàng Ân, Coffee.Ngon.

Lời cảm ơn đặc biệt đến sự đóng góp của anh Hoàng Ân, thợ rang của Quest Coffee và anh Tú, chủ thương hiệu cà phê Refined Hà Nội, top 3 VORC 2021 trong quá trình hoàn thiện bài viết này.


Nguồn tham khảo


Perfect Daily Grind - can fine robusta be considered quality coffee?







154 views