• Đặc Đen Đắng

Ngành cà phê áp dụng trách nhiệm xã hội như thế nào?

08.09.2021


Trong bài viết thứ hai của loạt bài gồm hai phần, Peter Cornish, Giám đốc Dự án Cộng đồng tại Lacàph và tác giả của Đặc Đen Đắng- Sách Cà phê Việt Nam, đã xem xét phương thức mà các doanh nghiệp gộp lợi ích xã hội trong mô hình kinh doanh của họ, hoặc tương thích qua mô hình CSR hoặc chủ động thông qua doanh nghiệp và khởi nghiệp xã hội.



Nội dung

Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong ngành cà phê Việt Nam

Doanh nghiệp xã hội và thế giới cà phê


Trong phần đầu tiên của loạt bài, chúng ta đã xem xét mối quan hệ gắn kết giữa phát triển bền vững trong môi trường và trong xã hội, và vai trò của đổi mới và thực tiễn kinh doanh có thể đóng góp vào để giải quyết các vấn đề mà ngành cà phê Việt Nam đang phải đối mặt.


Trong bài viết này, tôi sẽ giới thiệu một số cách đang được thực hiện ở Việt Nam và nước ngoài về hoạt động trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp theo phản ứng hoặc một cách chủ động qua mô hình khởi nghiệp với trọng tâm vận hành là trách nhiệm xã hội.


Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong ngành cà phê Việt Nam


Khi các thương hiệu cà phê trên toàn cầu ngày càng tập trung hơn vào nguồn gốc và tính bền vững của sản xuất cà phê, câu hỏi quan trọng đã chuyển từ nghi vấn về lợi ích khi tham gia vào CSR sang cách thực hiện như thế nào để triển khai tốt nhất và tối đa hóa tác động?


Mặc dù vẫn còn là mô hình tương đối mới mẻ với nhiều doanh nghiệp cà phê Việt Nam, nghiên cứu gần đây do Đại học Jonkoping thực hiện đã chỉ ra rằng CSR đang bắt đầu được áp dụng trong toàn ngành.

Mô hình này có nhiều lợi thế đi kèm, không chỉ là tạo ra tác động bền vững mà còn nâng cao hình ảnh của doanh nghiệp đối với người tiêu dùng. Trên thực tế, kết quả nghiên cứu cho thấy một số người tiêu dùng tuyên bố họ sẽ tẩy chay các công ty cà phê không thực hiện CSR một cách rõ ràng.


Khi mọi người nhận thức rõ hơn về các vấn đề môi trường mà Việt Nam phải đối mặt nói chung, một số quán cà phê Việt Nam đã thực hiện các bước giảm thiểu tác động đến môi trường thông qua việc giảm thiểu, tái sử dụng và tái chế đồ nhựa, đặc biệt là với ly và ống hút. Tuy nhiên, những kết quả đáng kể nhất lại đến từ phía các công ty cà phê lớn trong nước và quốc tế.


Các công ty cà phê đa quốc gia đang hoạt động tại Việt Nam như StarbucksThe Coffee Bean & Tea Leaf đã áp dụng CSR từ lâu. Nhưng như hầu hết các chương trình CSR mà họ thực hiện, vốn dĩ có mục đích chính là tạo ra tác động tích cực cho cộng đồng địa phương, giảm ảnh hưởng đến môi trường và đảm bảo nguồn cung ứng cà phê có đạo đức, lại không được ưu tiên so với lợi nhuận tài chính.


Năm 2018, Nestlé Việt Nam được vinh danh là một trong mười công ty bền vững hàng đầu cả nước tại lễ trao giải do Hội đồng Doanh nghiệp vì sự Phát triển Bền vững Việt Nam (VBCSD) tổ chức. Dưới áp phích NESCAFÉ plan, Nestlé Việt Nam được ghi nhận với một kế hoạch chi tiết để phát triển cà phê chất lượng tại Việt Nam thông qua thực hiện các mục tiêu bền vững.


Kế hoạch NESCAFÉ được phát triển dựa trên lý tưởng rằng nếu bạn làm điều đúng đắn cho xã hội và môi trường, thì thành công kinh doanh sẽ theo sau. Thông qua lý thuyết thay đổi, NESCAFÉ Plan đang hướng tới:

  • Cải thiện kinh tế tại các trang trại cà phê - thông qua tăng năng suất cà phê, cải thiện chất lượng cà phê và tối ưu hóa chi phí sản xuất. Điều này được thực hiện bằng cách giới thiệu các chương trình tái tạo và cải tạo nguồn gốc cây, đào tạo các phương pháp canh tác tốt nhất.


  • Củng cố cuộc sống của các hộ gia đình và cộng đồng canh tác cà phê - thông qua khuyến khích nông dân trở thành những người làm nông chuyên nghiệp từ đó cải thiện điều kiện sống. Điều này được thực hiện bằng cách cải thiện các biện pháp kiểm soát, củng cố lực lượng lao động nữ và thanh niên, đa dạng hóa sản xuất và cải thiện điều kiện sức khỏe.


  • Kiểm soát cảnh quan cà phê bền vững - thông qua bảo tồn tài nguyên nước, cải thiện dinh dưỡng của đất và thúc đẩy đa dạng sinh học. Điều này được thực hiện bằng cách giới thiệu các chương trình quản lý nước, hệ sinh thái và đất.


Tuy nhiên, không chỉ các công ty quốc tế đang thực hiện trách nhiệm xã hội mà các thương hiệu cà phê nội địa cũng đang giới thiệu các chương trình hỗ trợ cộng đồng vượt ra ngoài phạm vi thông thường của các mô hình kinh doanh điển hình.


Một thương hiệu tiêu biểu là The Coffee House, với chương trình ưu tiên cho đổi mới xã hội, trách nhiệm cộng đồng và các giá trị bền vững thông qua áp dụng CSR hỗ trợ các bạn trẻ, người già và người khuyết tật.


Đặc biệt đáng chú ý là quan hệ đối tác chiến lược của họ với Dự án UpLift - thành lập bởi một doanh nghiệp xã hội tên là Vulcan Augmetics có trụ sở tại Việt Nam. Dự án tiên phong này cung cấp miễn phí cho người khuyết tật tay chân điện tử với thiết kế riêng cho cho từng công việc cụ thể.


Những người nhận chân tay giả sau đó được đào tạo nghiệp vụ và có cơ hội làm việc tại The Coffee House. Quan hệ đối tác hợp tác này là một ví dụ hoàn hảo về đổi mới và công nghệ có thể kết hợp để giải quyết các vấn đề xã hội.


Trong khi các loại hình CSR này rất đáng khen và có một vai trò thiết yếu trong giải quyết các vấn đề xã hội và môi trường, xét về tổng thể thì đây là những hoạt động theo phản ứng, và tiêu chí tác động xã hội chỉ là thứ yếu so với lợi nhuận và được kèm theo hơn là dẫn dắt mô hình kinh doanh.

Mặc dù chưa phổ biến ở Việt Nam nhưng vẫn có một số doanh nghiệp kinh doanh cà phê khác đang đặt tác động xã hội lên hàng đầu, hoặc ít nhất là ngang bằng với lợi nhuận. Khi người tiêu dùng có ý thức xã hội hơn trong mua sắm, nhiều công ty cũng đang xây dựng các chiến lược tiếp thị truyền thông xung quanh sứ mệnh xã hội của họ.


Doanh nghiệp xã hội và thế giới cà phê


Khi làn sóng cà phê thứ ba bắt đầu hình thành, các đơn vị sản xuất cà phê ngày càng chú trọng đến nguồn gốc và đạo đức sản xuất, và các chương trình như Fair Trade đã giúp thúc đẩy tầm quan trọng của tính công bằng, minh bạch và tôn trọng trong quan hệ đối tác thương mại.


Nhờ đó, người tiêu dùng đã nhận thức rõ hơn về các điều kiện canh tác và những thách thức mà cộng đồng trồng cà phê phải đối mặt.


Càng ngày càng có nhiều người tiêu dùng yêu cầu các thương hiệu cà phê tham gia vào phát triển bền vững và chú trọng vào tiếp thị những nỗ lực này. Đáp ứng với xu hướng, các doanh nghiệp cà phê, đặc biệt là những mô hình nhỏ, đã bắt đầu chủ động đưa sự thay đổi xã hội vào mô hình kinh doanh của họ (xem ví dụ bên dưới) và ưu tiên chiến lược này ngang với lợi nhuận. Doanh nghiệp xã hội trong ngành cà phê đã bắt đầu xuất hiện nhiều hơn.


Doanh nghiệp xã hội phát triển mạnh nhờ đổi mới chính sách giải quyết vấn đề xã hội song song với lợi nhuận tài chính. Cách họ thực hiện điều này có thể được phân loại thành 3 đề mục theo định nghĩa của Liên minh Doanh nghiệp Xã hội. Đó là -


Cung cấp cơ hội việc làm cho những người gặp phải hạn chế với việc làm thông thường
Cung cấp các sản phẩm hoặc dịch vụ tạo ra tác động xã hội hoặc môi trường
Đóng góp phần trăm lợi nhuận để giải quyết các vấn đề xã hội hoặc môi trường

Cách thức mà chính sách đổi mới đang được sử dụng bởi các doanh nghiệp xã hội trong lĩnh vực cà phê cực kỳ đa dạng. Tại Việt Nam, ý tưởng kết hợp kinh doanh và cà phê để tạo ra tác động xã hội vẫn còn sơ khai và có thể nói là vẫn chưa thực sự được khai thác tối đa.


Ở những nơi khác trên thế giới, mô hình 'quán cà phê doanh nghiệp xã hội' đã đạt được thành công nhờ mang lại cơ hội việc làm cho những người yếu thế hoặc quyên góp lợi nhuận cho các hoạt động xã hội. Tuy nhiên, dù nhiều tiềm năng nhưng mô hình này vẫn chưa có sức hút đáng kể tại Việt Nam.


Một trong những doanh nghiệp xã hội cà phê Việt Nam đã thành công trong việc cân bằng tác động xã hội với lợi nhuận có thể kể đến là Oriberry. Tự giới thiệu như là một 'giải pháp phát triển bền vững', Oriberry hợp tác chặt chẽ với các nông hộ để sản xuất cà phê thương mại công bằng và trực tiếp.


Một trong đặc trưng chính của tổ chức này là hệ thống truy xuất nguồn gốc đầy đủ, có nghĩa là các lỗi sản phẩm hoặc sản xuất được xác định một cách nhanh chóng. Điều này cũng có nghĩa là khách hàng của họ có thể xác định nguồn gốc cà phê một cách tự tin.


Điều gì đang xảy ra với các doanh nghiệp xã hội cà phê ở các quốc gia khác


Mặc dù kết hợp cà phê và khởi nghiệp xã hội vẫn còn là một cách tiếp cận tương đối mới ở Việt Nam, nhưng ở các nơi khác trên thế giới, một số doanh nghiệp đã áp dụng các ý tưởng sáng tạo để hỗ trợ cho bộ phận cộng đồng khó khăn.


Ví dụ, tại Anh, Redemption Roasters đã hợp tác với các trại giam để đào tạo phạm nhân trở thành thợ rang cà phê và nhân viên pha chế. Sau khi các tù nhân được mãn hạn, công ty sẽ hỗ trợ họ tái hòa nhập xã hội và giúp họ tìm việc làm tại các quán cà phê hoặc với khách hàng đối tác của họ.


Cũng tại Anh và với cách tiếp cận tương tự, Well Grounded tổ chức chương trình đào tạo barista, cố vấn và chứng nhận nghiệp vụ cà phê cho những người thất nghiệp lâu năm, giúp họ tìm việc làm.


Các doanh nghiệp xã hội khác như Old Spike Roastery, Good 2 GoDarcy St. Project góp phần giải quyết vấn đề về người vô gia cư bằng cách quyên góp phần trăm lợi nhuận của họ hoặc tổ chức đào tạo tại chỗ cho những người đang phải đấu tranh với phân biệt xã hội và tình trạng thất nghiệp.


Bạn có những gì cần thiết để trở thành một doanh nhân xã hội?


Trong một thế giới thường bị thúc đẩy bởi động lực lợi ích vật chất, điều gì đã truyền cảm hứng cho mọi người trở thành doanh nhân xã hội và bắt đầu kinh doanh với những mục tiêu vượt ra ngoài lợi nhuận tài chính?


Đó là một tư duy kết hợp đổi mới và sáng tạo
Đó là sự thừa nhận rằng các phương thức kinh doanh có thể được sử dụng để giải quyết các vấn đề mà cộng đồng chúng ta gặp phải
Đó là giá trị của sở hữu mục đích, và là niềm tin rằng điều gì tốt cho một người cũng có thể tốt cho mọi người
Đó là lòng tin vào con người và hành tinh, và mong muốn cho đi nhiều hơn những gì chúng ta đang nhận được

Chắc chắn rằng không phải ai cũng có tư duy cần thiết để trở thành một doanh nhân xã hội. Nhưng một số trong chúng ta có thể, và chúng ta là những người đang dẫn đầu sự thay đổi bằng cách tạo ra tác động lâu dài, tích cực, bền vững cho cộng đồng và môi trường.


Nếu bạn sở hữu một doanh nghiệp xã hội cà phê với mục đích cộng đồng hoặc nghĩ rằng đây là điều bạn muốn làm, hãy liên hệ, chúng tôi rất muốn nghe ý kiến ​​của bạn và chia sẻ câu chuyện của bạn với tất cả mọi người.

70 views