• Đặc Đen Đắng

Barista là ai? Là thợ, là nghệ nhân, hay chỉ là nhân viên bán hàng?

Tác giả : Trần Hân

Trần Hân bắt đầu tiếp xúc với cà phê Specialty Coffee từ năm 2016 ở vị trí là Barista tại Bosgaurus Coffee Roasters ( BOS. ) và hiện nay cô đóng vai trò là đại diện của thương hiệu. Qua nhiều thành tích ấn tượng của cô ở giải Vietnam Barista Championship các năm 2016, 2017, 2018, cô đã trở thành một hình mẫu đáng ngưỡng mộ của một Barista với kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm vượt trội cùng một phong thái chuyên nghiệp.


Nội dung

Barista trong tôi những ngày tháng đầu tiên

Tiếp xúc với các Barista chuyên nghiệp khác ở môi trường quốc tế

Dù là ai, giá trị của công việc Barista là do chính bạn quyết định


Barista trong tôi những ngày tháng đầu tiên


Những năm đầu hai mươi còn mới chập chững bước vào nghề, cộng đồng cà phê khi ấy còn nhỏ lắm. Chúng tôi lúc nào cũng tìm dịp để gặp nhau, quây quần bên tách Latte và cái ca đánh sữa. Khi ấy, tôi nghĩ Barista giỏi sẽ là một người có tay nghề nhanh nhẹn và kiến thức vững chắc như một quyển sách giáo khoa.


Sau đấy duyên đưa tôi đi khắp nơi, gặp nhiều anh chị Barista và thầy giỏi nên cũng tích góp được chút kiến thức. Khi ấy, tôi nghĩ Barista giỏi hẳn phải là người có nhiều bằng cấp, có khả năng cảm quan đáng nể, và chỉ uống mỗi Espresso hay Pour-over.


Thời gian tiếp tục trôi qua, thoáng chốc mà tôi đã làm việc trong ngành Specialty Coffee được nửa năm. Trước đó kiến thức mà tôi có được là nhờ những lần tự góp nhặt hoặc là thầy “truyền nghề” cho. Vì vậy, khi bắt đầu làm việc ở nơi mới, tôi phải học cà phê lại từ đầu. Tôi được dạy cả cung cách phục vụ và cả một định nghĩa rất mới về Barista: “Barista bản chất vốn cũng chỉ là một nhân viên Sales.”


Tôi của tuổi trẻ cảm thấy bị tổn thương trầm trọng vì định nghĩa ấy đả kích quá lớn vào lòng tự tôn. Tôi luôn quan niệm Barista là một nghề thiêng liêng vì đây là những người sẽ dốc hết tâm sức và kiến thức để làm ra ly cà phê ngon nhất. Trời ơi, vậy mà giờ đây chỉ được ví như một người bán hàng! Nhìn thấy tôi bực dọc thì anh có vẻ khoái chí lắm, dường như mục đích chính của anh là để thách thức và đánh vỡ mộng của người thần tượng hóa nghề Barista như tôi. Anh nói:


“Đã làm ngành dịch vụ thì bản chất vẫn là phải đi phục vụ và bán hàng. Nhưng cái Barista bán không chỉ nằm ở dạng vật chất vì cái họ bán là ánh mắt, nụ cười, là kỹ năng và tài năng của họ, cho nên họ còn phải dành sự quan tâm và săn sóc cho những người khách ghé thăm nữa. Một người Barista giỏi là một người có thể khiến khách hàng liên tục quay lại tìm họ, để được thưởng thức tài năng và tận hưởng những câu chuyện về cà phê.”

Khi ấy, tôi hiểu một Barista giỏi đơn giản là một người vừa có tài, vừa có đức. Tài nằm ở kiến thức và kỹ năng, còn đức nằm ở thái độ tôn trọng nghề nghiệp và ở sự trân trọng dành cho khách hàng.


Tiếp xúc với các Barista chuyên nghiệp khác ở môi trường quốc tế


Thấm thoát lại một năm nữa trôi qua, tôi được mời tham gia một sự kiện tên là Asia Coffee Avengers của Triển lãm Café Show tại Bắc Kinh. Sự kiện này tề tựu bốn Nhà vô địch đại diện cho bốn quốc gia khác nhau. Ngoài việc tổ chức Workshop cho khách tham quan, chúng tôi còn phải thi thố với nhau qua nhiều thể loại.


Trong đó có một phần thi mà mỗi Nhà Vô Địch sẽ trở thành một trưởng nhóm để dẫn dắt đội quân của mình thi đấu Latte Art. Chúng tôi chọn năm tình nguyện viên bất kì và trong 30 phút phải hướng dẫn kỹ thuật Latte Art để họ làm được tách cà phê đẹp nhất. Sau 30 phút, từng thành viên của nhóm sẽ đứng ra đại diện để trực tiếp thi đấu. Vì vậy đây là 30 phút vò đầu bứt tai của các trưởng nhóm khi tình nguyện viên thì mới toanh, còn bản thân mình thì háo thắng.


Khi kẻ thắng người thua được vinh danh thì là lúc cuộc thi bắt đầu đi đến đoạn kết. Từng người từng người chào tạm biệt nhau để rời khỏi sân khấu. Dù tôi thắng hay thua, tôi luôn lịch sự mỉm cười và bắt tay cảm ơn các tình nguyện viên. Các Nhà Vô Địch khác thì thoải mái hơn, người thì đập tay hò hét, người thì cụng tay làm trò.


Duy chỉ có một người là đối xử với tình nguyện viên hoàn toàn khác biệt. Anh lặng lẽ ôm lấy từng thành viên trong đội và chậm rãi nói lời cảm ơn. Tôi đứng từ xa, nhưng vẫn đủ để thấy được sự quyến luyến và nỗi xúc động của các thành viên dành cho nhau. Lúc này, tôi mới hiểu ra đẳng cấp thật sự của chuyên nghiệp là như thế nào.


Anh không chỉ làm chủ kỹ năng và kiến thức của bản thân, làm chủ cả sân khấu, mà anh còn có thể làm chủ cả trái tim của những người xung quanh anh. Nhờ anh, tôi hiểu một Barista giỏi là một người có thể khiến cho người khác nể trọng vì những cống hiến thầm lặng.


Dù là ai, giá trị của công việc Barista là do chính bạn quyết định


Quay về Việt Nam, lúc này cộng đồng đã bắt đầu to lớn hơn, rất đông vui và nhộn nhịp. Nhưng ở thời điểm này, khách hàng vẫn chưa biết Specialty Coffee là gì, đối với họ “Cà phê đơn giản chỉ là cà phê”. Vì vậy, vài người trong ngành cũng buồn rầu khi khách hàng chẳng mảy may quan tâm đến điều họ muốn nói, mà bắt đầu tự vấn rằng “Vậy kết cuộc Barista là gì?”


Có người cảm thấy mình phù hợp để gọi bản thân là thợ, nhưng cũng có người hy vọng nâng tầm Barista lên thành nghệ nhân. Tôi cũng lặng lẽ về nhà, gác tay lên trán suy ngẫm. Nếu gọi bản thân là thợ thì không cam tâm, vì thợ thì chỉ cần tay nghề.


Trong khi đó làm cà phê còn cần khối óc, phải biết hàng tá thứ từ vật lý cho đến hóa học, rồi còn phải tư duy để xem xét cà phê như này thì làm như nào mới ngon được. Nếu gọi bản thân là nghệ nhân thì cảm thấy nghệ sĩ quá, người khô khan chỉ quan tâm các thông số kỹ thuật và đam mê đọc báo cáo như tôi không phù hợp.


Nên thôi, có lẽ công việc bán hàng là phù hợp nhất rồi bởi vì tôi thích trao đi nụ cười, mê việc lựa chọn cà phê cho từng gu, cũng yêu luôn những lúc phục vụ từng cái tách hay khi trao đi từng sản phẩm mà mình tâm đắc, cảm thấy đủ đầy chỉ vì một lời cảm ơn và cảm kích mỗi khi khách quay lại để tìm kiếm tôi.


Và tôi nghĩ vai kẻ bán hàng không tệ đâu. Vì tôi được lan tỏa những giá trị mà tôi tin ở hạt cà phê đến với khách hàng. Tôi sẽ trở thành sứ giả để thay mặt cà phê kể về những câu chuyện mà tôi trân quý. Tôi sẽ là cầu nối, để giúp khách hàng tìm thấy được tách cà phê dành riêng cho mình.


Tôi không chỉ được tỉ mỉ chăm chút cho từng tách cà phê, mà còn được quan tâm chăm sóc cả khách hàng. Đối với tôi, chỉ cần cà phê ngon và khách hàng hạnh phúc, là mãn nguyện lắm rồi. Bởi vì tôi hi vọng, mình cũng có thể cống hiến một cách thầm lặng bằng cách vun đắp cho cảm xúc của những con người luôn hướng về cà phê.


323 views