• Đặc Đen Đắng

Hành trình cải tạo giống cà phê chè


Nhiều năm qua, ngành cà phê Việt Nam có những nỗ lực để cải tạo sản lượng và chất lượng của cà phê trong đó có đề án tái canh - củng cố giống cây có chất lượng tốt để thay thế dần giống chất lượng thấp hơn.


Mọi nỗ lực cải thiện trong từng bước trồng trọt, sơ chế, rang hay pha, đều chỉ có thể giữ gìn và phát triển những tiềm năng sẵn có của hạt cà phê. Một số giống Arabica phổ biến hiện tại có thể đáp ứng về sản lượng, năng suất như Catimor lại thiếu những tố chất hương vị để có thể giúp cà phê Đặc Sản Việt nam bứt phá.


Tuy nhiên quá trình cải tạo giống cây cà phê vừa mất nhiều thời gian và công sức nhưng lại chưa đảm bảo gặt hái được kết quả tương xứng do thị trường tiêu thụ nội địa chưa ổn định. Đây là một bài toán khó với người nông dân trồng cà phê: Mưu sinh trước mắt hay hy sinh cho một tương lai bất định?


Dù lựa chọn như thế nào, chúng ta đều biết rằng không thể tạo được thay đổi nếu không chấp nhận bước đi tiên phong. Theo đuổi câu chuyện này, chúng tôi được biết đến THA1- một trong những giống cây được đánh giá tiềm năng, hiện đang được phát triển tại nông trại Radar.


Nội dung

Trò chuyện với anh Dũng - chủ nông trại Radar

Đôi nét về giống THA1

Liệu chúng ta có thể thay đổi vị thế của cà phê Việt Nam qua cải tạo giống với THA1?

Các bài viết liên quan



Trò chuyện với anh Dũng - chủ nông trại Radar


Nông trại Radar là một trong số ít những nông trại sản xuất cà phê chất lượng cao tại vùng Cầu Đất, Lâm Đồng chịu thử nghiệm giống THA1. Kể về sự hình thành của Radar Farm anh Bùi Trí Dũng - chủ nông hộ, chia sẻ gia đình anh có truyền thống sản xuất Arabica được gần 30 năm.


Anh Dũng kể: “Sau khi học đại học ở Sài Gòn xong, anh về phụ giúp gia đình sản xuất Arabica nhưng chủ yếu là mặt hàng thương mại. Cách đây 10 năm, anh và ba anh thuê được một trang trại và tiến hành khai hoang, vừa trồng cà phê arabica vừa sản xuất, tận dụng vỏ cà phê để ủ phân vi sinh và bón lại cho cây cà phê. Nông trại chính là Radar farm bây giờ.”.


Nông trại chính là Radar farm bây giờ.” Năm 2016, anh Dũng tham gia lớp đầu tiên về sơ chế ở Việt Nam do thầy Diar dạy tại Radar farm, anh được học về các tiêu chuẩn làm cà phê chất lượng cao, cà phê Đặc Sản và cuối cùng quyết định chuyển hướng tập trung vào phân khúc này.


Trong một lần họp hội nghị tại Viện Khoa học Kỹ Thuật Nông - Lâm nghiệp Tây Nguyên (WASI) ,ba anh biết đến giống THA1 và quyết định đem về trồng thử nghiệm. Ban đầu anh chỉ trồng với diện tích nhỏ, sau khi cây cho được mùa vụ đầu tiên với kết quả khả quan, anh tiến hành trồng trên diện tích lớn.


Anh dự đoán, nếu có thể phát triển tốt, THA1 có thể giúp thay thế Catimor - hiện đang được phủ sóng 98% diện tích trồng trọt, với tiềm năng hương vị tích cực hơn.


Đôi nét về giống THA1


Vấn đề về chất lượng cũng như sản lượng của cà phê chè không đáp ứng được hiệu quả kinh tế trong nhiều năm qua là tiền đề cho các chương trình nghiên cứu cải tạo giống. THA1 là một trong số giống cây được phát triển bởi WASI và được hội đồng cấp Bộ công nhận cho sản xuất thử năm 2016.


Theo trang khuyến nông, giống THA1 được đánh giá có những ưu điểm:

  • Dòng THA1 có khả năng sinh trưởng khỏe và thích ứng tốt tại các vùng có độ cao trên 600 mét

  • Dạng cây thấp, tán chặt thích hợp trồng với mật độ dày

  • Sức đề kháng rất cao với bệnh gỉ sắt (với chỉ số bệnh là 0,5%)

  • Hàm lượng caffeine thấp đạt dưới 1,18%,

  • Chất lượng nước uống của dòng THA1 cao hơn so với giống Catimor trong cùng điều kiện canh tác

Sau khi gửi mẫu thử từ mùa vụ thành công đầu tiên cho các đối tác, anh Dũng nhận được nhiều phản hồi tích cực. Điều này đã củng cố cho niềm tin vào con đường mà anh chọn với đam mê làm cà phê chất lượng.


Ngoài tiến hành thay thế dần Catimor anh còn dự định thử nghiệm thêm với nhiều giống cây mới, để thật sự giúp hương vị của cà phê Đặc Sản Việt Nam được bức phá.


Liệu chúng ta có thể cải thiện vị thế của cà phê Việt Nam thông qua cải tạo giống với THA1?


Chúng ta đã quen thuộc với những giống cây ưu việt như Typica, Bourbon... và sẽ rất lý tưởng nếu các giống này có thể phát huy tốt tại Việt Nam. Thế nhưng, điều kiện trồng trọt khắt khe, sức đề kháng yếu kém của giống đối với các loại sâu, bệnh cùng vấn đề biến đổi khí hậu khiến cho nông dân Việt Nam - (phải đối mặt) với nhiều hạn chế về trợ giúp định hướng, kiến thức, nguồn lực đầu tư - khó chấp nhận liều lĩnh. Catimor, hay tốt hơn là THA1, dường như là lựa chọn khả quan hơn.


Thông thường để đưa một giống cây được nghiên cứu vào thực tiễn có thể mất từ 5 đến 10 năm để phát triển đại trà, vì vậy chấp nhận cải tạo giống có thể là một thách thức rất lớn cho người trồng cà phê.


Chưa kể, đối với một giống mới như THA1, sự hoài nghi xoay quanh đầu ra cho sản phẩm khiến không ít nông dân e ngại. Tuy nhiên trước tình trạng cà phê già cỗi ngày càng tăng và xu hướng thị trường ngày càng thay đổi, có lẽ đã đến lúc người làm cà phê cần phải tìm những hướng đi khác.


THA1 cho chúng ta một niềm hy vọng mới với năng suất tốt và sự cải thiện rõ rệt trong chất lượng hương vị. Theo chị Oanh- người trực tiếp nghiên cứu lai tạo giống THA1 tại WASI, các mẫu mùa vụ năm 2019-2020 được gửi cho công ty Giám định & Chứng nhận hàng hóa Việt Nam chấm có điểm từ 82-84 theo tiêu chuẩn SCA.


Đáp ứng về sản lượng, năng suất không phải là yếu tố quan trọng để đạt được kỳ vọng hương vị của nhu cầu thị trường cà phê Đặc Sản thế giới. Cà phê Đặc Sản Việt Nam vẫn còn đang thu hút do sự mới mẻ của nó. Nhưng nếu chất lượng cà phê không đủ sức tạo được tiếng vang lâu dài thì khả năng cạnh tranh tại thị trường Đặc Sản sẽ là một dấu chấm hỏi lớn.


Chúng ta cần nhận thức được những rào cản trong công cuộc cải tiến chất lượng hạt cà phê và từng bước thay đổi.


Các bài viết liên quan


Năng suất vượt trội của giống THA1

Khảo nghiệm thành công giống THA1

Những rào cản hạn chế nông dân Việt Nam phát triển cà phê chất lượng cao







31 views